Jacob Kliniek

Haarlem De Entree
Zorghotel voor 90 patiënten
CV023 – Ymere/stichting Sint Jacob

‘Een gebouw als revalidatie instrument’

Locatie

Onder strikte regie van de gemeente Haarlem en supervisor Jos van Eldonk ontstaat aan de zuidelijke hoofdontsluiting van Haarlem een compleet nieuwe “entree”. K+B ontwierp een zone bestaande uit het woningen voor AM eengezinswoningen voor CV023 – Ymere en een zorghotel voor Sint Jacob. Kenmerkend voor het stedenbouwkundig uitgangspunt zijn de gesloten bouwblokken waarin per blok zich het programma in grotere of juist kleinere (individuele woning) volumina zich zou manifesteren.

Functie

‘Van binnen naar buiten’

Nieuwe kliniek voor geriatrische revalidatie en herstel Stichting Sint Jacob: zorgarchitectuur in veranderende tijden

De vraag naar geriatrische zorg is de afgelopen decennia sterk veranderd. Niet alleen worden wij steeds ouder, in het kader van de bezuinigingen ten gevolge van het economische klimaat, wordt er steeds beter gekeken naar hoe en waar er bezuinigd kan worden op de kosten die geriatrische zorg met zich meebrengt.  Zorginstellingen zien zich genoodzaakt om te zoeken naar manieren waarop deze taakstelling op een goede wijze kan worden bereikt. Een manier om de kosten van de revalidatie en herstel te beperken is door de revalidatie plaats te laten vinden in een zogenaamd ‘zorghotel’. Na een operatie kunnen patiënten hier terecht om te revalideren en te herstellen om daarna weer naar huis te kunnen. De kosten van revalidatie in een dergelijke instelling liggen beduidend lager dan wanneer een patiënt in het ziekenhuis revalideert. Daarnaast ligt de nadruk bij een zorghotel, meer dan in een ziekenhuisomgeving, op een zo aangenaam mogelijk verblijf. Deze innovatie levert dus niet alleen een besparing op maar komt ook nog eens ten goede aan het welzijn van de revaliderende patiënt.

Ook aan Haarlem gaat deze trend niet voorbij. Vier partijen hebben de handen ineen gelagen om in Haarlem een kliniek voor revalidatie en herstel te bouwen die voldoet aan de eisen van deze tijd. Na een intensieve samenwerking tussen de zorginstelling Stichting Sint Jacob, adviesbureau CEAN, gespecialiseerd in projecten op het gebied van zorg, architectenbureau Klous+Brandjes Architecten en de ontwikkelingscombinatie 023, verantwoordelijk voor de gebiedsontwikkeling van de locatie is in oktober de eerste paal van dit project geslagen aan de oostkant van de stad, een locatie die ook bekend is onder de naam ‘De entree van Haarlem’. Aan het uiteindelijke ontwerp ligt een zeer specifiek Plan van Eisen ten grondslag dat tot stand is gekomen door een soepele communicatie tussen deze partijen.

Vorm

Van binnen naar buiten
Was in het verleden de kwantiteit de belangrijkste leidraad bij het ontwerpen van een zorginstelling, nu is de kwaliteit leidend. De doelgroep, patiënten ouder dan 65 jaar, stelt specifieke eisen aan een gebouw. Bij het ontwerp van de kliniek in Haarlem is dan ook van binnen naar buiten gewerkt, het uitgangspunt van het ontwerp was altijd de patient. Er is hierbij door de architect goed gekeken naar zowel de beperkingen als de mogelijkheden van de doelgroep.
Cees Brandjes, architect van Klous+Brandjes: ‘Bij het ontwerpen van de revalidatiekliniek Sint Jacob heeft de zintuigelijke waarneming centraal gestaan. Wij hebben ons, samen met de andere partijen, verdiept in de menselijke kant van het gebouw. Daarbij zijn er door de betrokken partijen op het gebied van de inrichting en het materiaalgebruik duidelijke keuzes gemaakt. Een voorbeeld hiervan is de plaatsing van de raampartijen. De voorkeur voor een lichte omgeving is tamelijk universeel en niet leeftijdsgebonden. Maar wanneer het zicht van de gebruiker mogelijk beperkt is kan een slagschaduw van een muur ervaren worden als een bedreigend gat. Dat moet dus vermeden worden. Een ander voorbeeld is het materiaalgebruik. Het is veel plezieriger om een ‘warme’ houten trapleuning vast te pakken dan bijvoorbeeld een metalen trapleuning’.

Maximale zelfstandigheid
Het ontwerp van het gebouw is toegesneden op maximale zelfstandigheid van de herstellende patiënt. Wat betreft de inrichting van de kliniek is goed gekeken naar de mogelijkheden van de patiënt. Zo is de bovenste etage van het vier verdiepingen tellende gebouw bedoeld voor de minst mobiele patiënten. Er is sprake van een zogenaamde herstel carrière waarbij de patiënt steeds verder ‘afdaalt’ in het gebouw naarmate hij of zij mobieler wordt. De patiënten die ver zijn gevorderd in het revalidatietraject verblijven op de tweede etage en worden uitgedaagd om zoveel mogelijk de brede trap te gebruiken in plaats van de lift om bij de lounges en revalidatieruimtes op de eerste etage te komen. Die lounges zijn op hun beurt weer verschillend van sfeer zodat de patiënt wordt uitgedaagd om op verschillende plekken te komen.
Door te werken met lounges waar de patiënten op een moment dat zij verkiezen een maaltijd kunnen gebruiken, zijn de patiënten niet langer afhankelijk van schema’s en roosters van de instelling.
Het uiteindelijke ontwerp is een ‘joined effort’ van alle betrokken partijen die met de bouw van de revalidatie- en herstelkliniek  Sint Jacob een op maat gesneden en innovatief antwoord geven op de eisen die de geriatrische revalidatiezorg van vandaag de dag stelt.

Ander werk

© Copyright - Klous + Brandjes Architecten bna